بحران بازار برنج از کجا نشأت می گیرد؟

به گزارش باغ من، مرکز آمار ایران گزارش داده، قیمت برنج در یک سال قبل بیشتر از ۱۴۶ درصد رشد کرده و به طور متوسط از ۱۲۰ هزار و ۵۲۲ تومان در شهریور سال قبل به ۳۲۴ هزار و ۹۱۷ تومان در شهریور سال جاری بالا رفته است.
به گزارش باغ من به نقل از خبر آنلاین روزنامه ایران نوشت: گزارش های میدانی هم نشان داده است که در آستانه نیمه مهرماه، قیمت برنج ایرانی در بازار کیلویی ۳۳۰ تا ۳۴۰ هزار تومان به مصرف کنندگان عرضه می شود. علاوه بر آن برنج های خارجی هم با افزیش قیمت جدی مواجه بوده اند. بطور مثال برنج پاکستانی که کیلویی ۶۰ هزار تومان بود حالا بالاتر از ۱۰۰ هزار تومان عرضه می شود.
گفته می شود علت این افزایش قیمت، کاهش واردات این محصول است، چونکه تقاضا برای آن در بازار وجود دارد. افزایش چشم گیر قیمت برنج در بازار، زنگ اخطار را برای تأمین این کالای اساسی به صدا درآورده است. بررسی ها نشان می دهد، سال جاری میزان تولید برنج در کشور حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن است که یک میلیون تن نسبت به سال قبل کاهش داشته است. در حالی که تولید داخلی با کسری قابل توجه رو به رو است، موانع بوروکراتیک بر سر راه واردات، بازار را بالاتر از پیش تحت فشار قرار داده و تهدیدی برای امنیت غذایی و قدرت خرید مردم به حساب می آید.

کشور نیازمند واردات حداقل
۱.۶ میلیون تن برنج

دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین کنندگان برنج ایران در گفت و گو با «ایران» عنوان کرد: «با شفاف شدن آمار واقعی تولید برنج داخلی و همینطور تبیین چند باره مشکلات پیش روی واردات برنج، مشخص شد که حداکثر ظرفیت تولید برنج کشور ۱.۶ میلیون تن است و حدودا معادل همین عدد هم باید برنج وارد کشور شود تا پاسخگوی نیاز داخلی باشد و بازار به تعادل و ثبات برسد.»
مسیح کشاورز اضافه کرد: «مهم ترین مشکلات واردکنندگان برنج هم اکنون عدم نظر دستگاه در تخصیص ارز، ارزش گذاری ارزی و ریالی غیرواقعی، عدم ثبت سفارش یا انجام آن با تأخیر و بصورت قطره چکانی و رسوب قسمتی از محصول وارد شده در گمرکات است.»
وی اظهار داشت: «برای رفع مشکلات موجود در این بخش باید دولت و بخش خصوصی تعامل بیشتری داشته باشند تا باعث اتخاذ تصمیماتی شود که واردات برنج را سرعت بخشد. چونکه واردات یک پروسه است که اگر بخش های مقدم (اقداماتی که دستگاه های دولتی باید انجام دهند) اجرائی نشود، عملیاتی کردن قسمت های مؤخر با مشکل جدی مواجه می شود.»
دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین کنندگان برنج ایران به ورود سازمان بازرسی کل کشور به پرونده برنج اشاره و اشاره کرد: «حضور مستقیم و نظارت میدانی این سازمان می تواند به بهبود شرایط و کاهش مشکلات کمک قابل توجهی کند. این سازمان باید علاوه بر نظارت بر بخش خصوصی، بر عدم انجام تکالیف قانونی توسط وزارت جهادکشاورزی و بانک مرکزی همینطور سازمان برنامه و بودجه توجه کند.»

کنترل قیمت برنج داخلی با واردات

وی ارزش گذاری برنج های وارداتی را از مقدماتی ترین مراحل واردات دانست و اظهار داشت: «برنج های سفید پاکستانی و برنج های سفید بخارپز هندی از مرغوب ترین انواع برنج و رقیب جدی برنج ایرانی هستند. بطوریکه هر زمان در بازار با کمبود برنج ایرانی مواجه می شویم، این نوع محصولات وارداتی بصورت مکمل در بازار عمل کرده و با جبران کسری برنج داخلی از افزایش قیمت آن جلوگیری می کند.»
کشاورز تاکید کرد: «یکی از معضلات جدی پیش روی واردات، تأمین ارز است که در این مورد از دولت درخواست داریم با تخصیص ارز ترجیحی از غیرواقعی شدن قیمت این محصول در بازار جلوگیری نماید. علاوه بر آن یکی از علل افزایش قیمت برنج های وارداتی مربوط به رسوب قسمتی از محصول در گمرکات است که تجار مجبور می شوند هزینه تأخیر و دموراژ این بخش را هم پرداخت کنند و همین مورد قیمت تمام شده برنج خارجی را زیاد می کند. ازاین رو درخواست داریم شرایط را به شکلی مهیا کنند که تحمیل صدور ثبت سفارش در ازای تحویل برنج های رسوبی به شرکت بازرگانی سریع تر عملیاتی شود.»
دبیر انجمن تولیدکنندگان و تأمین کنندگان برنج ایران، مشکل اصلی بازار برنج را هم اکنون موارد مقدماتی و بنیادی واردات برنج دانست و اضافه کرد: «با وجود این متاسفانه سازمان های مأمور بررسی و نظارت بر بازار برنج، این موارد را نادیده گرفته و همه مشکل را متوجه بخش توزیع می دانند. به پیشنهاد وزارت دادگستری در آخرین تصمیم اتخاذ شده برای این حوزه و به منظور تنظیم بازار کشور، تکلیف شده که واردکنندگان، برنج وارد شده را در اختیار شرکت بازرگانی دولتی قرار دهند تا این شرکت توزیع آن در بازار را برعهده گیرد، اما تابحال به این مهم توجه نشده است چونکه اول واردکننده باید بتواند برنج وارد کند، بعد توزیع آنرا به شرکت بازرگانی دولتی واگذار کند.»
کشاورز اشاره کرد: «در حال حاضر واردکنندگان برنجی در اختیار ندارند که بتوانند به شرکت بازرگانی دولتی واگذار کنند و منتظر ارزش گذاری ریالی هستند و بخش اندکی هم که وارد شده به علت عدم ثبت سفارش و عدم ترخیص در گمرکات رسوب کرده است.»
وی ادامه داد: «در حال حاضر، علاوه بر ۱۵۰ هزار تن برنجی که صرفاً برای تحویل به شرکت بازرگانی دولتی ثبت سفارش شده است، حدود حداقل ۶۰۰ هزارتن برنج منتظر تسویه مطالبات ارزی واردکنندگان و ارزش گذاری ارزی و ریالی و ثبت سفارش برای واردات به کشور است.»
کشاورز اشاره کرد: «با توجه به شرایط حاکم در این بازار، بخش خصوصی همانند بحران های قبل همچون دوران شیوع کرونا یا جنگ ۱۲ روزه با تمام توان در خدمت کشور و امنیت غذایی مردم است.»

رفع موانع واردات

وضعیت کنونی بازار برنج به نقطه حساسی رسیده است. ادامه روند فعلی تنها به معنای افزایش بی سابقه نرخها و فشار بیشتر بر معیشت مردم خواهد بود. راه برون رفت از این بحران، نه در نظارت های مقطعی و مقصر دانستن بخش توزیع، که در رفع موانع ریشه ای واردات است. دولت باید با تسهیل پروسه تخصیص ارز، ثبت سفارش و ترخیص کالا از گمرک، زمینه را برای ورود به موقع برنج به کشور فراهم آورد. فقط در این صورت می توان امید داشت که بازار این کالای اساسی به ثبات بازگردد و امنیت غذایی کشور تضمین شود.
خلاصه اینکه بررسی ها نشان می دهد، سال جاری میزان تولید برنج در کشور حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن است که یک میلیون تن نسبت به سال قبل کاهش داشته است. این سازمان باید علاوه بر نظارت بر بخش خصوصی، بر عدم انجام تکالیف قانونی توسط وزارت جهادکشاورزی و بانک مرکزی همین طور سازمان برنامه و بودجه توجه کند. به پیشنهاد وزارت دادگستری در آخرین تصمیم اتخاذ شده برای این حوزه و به منظور تنظیم بازار کشور، تکلیف شده که واردکنندگان، برنج وارد شده را در اختیار شرکت بازرگانی دولتی قرار دهند تا این شرکت توزیع آن در بازار را برعهده گیرد، اما تاکنون به این مهم توجه نشده است چراکه اول واردکننده باید بتواند برنج وارد کند، بعد توزیع آن را به شرکت بازرگانی دولتی واگذار کند.

منبع: mygarden.ir