فرونشست زمین در کلانشهرها وضعیت ذخایر راهبردی آب

به گزارش باغ من به نقل از مهر، علی مریدی، مدیر گروه مهندسی آب، فاضلاب و محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی، ضمن اشاره به ادامه خشکسالی در کشور هشدار داد: منابع آب زیرزمینی که تابستان گذشته را بدون بحران جدی پشت سر گذاشتیم، حال با پدیده فرونشست زمین در کلان شهرهایی مانند تهران، اصفهان و مشهد، نشانه های نابودی خویش را بروز داده اند.
علی مریدی، کارشناس محیط زیست با اشاره به اینکه ایران در کمربند خشک و نیمه خشک جهان قرار گرفته و میانگین بارندگی آن حدود یک سوم میانگین جهانی است، تاکید کرد: این شرایط ایجاب می کند که در مصرف آب، بخصوص در صیانت از منابع آب زیرزمینی، دقت ویژه ای داشته باشیم.
وی این منابع را ذخایر استراتژیک دانست که طی قرن ها شکل گرفته اند اما برداشت های بی رویه در سالهای اخیر منجر به تخریب آنها شده است.
این استاد دانشگاه ضمن اشاره به این که سال قبل یکی از خشک ترین سال ها بود و خشکسالی هنوز ادامه دارد، عنوان کرد: در چنین شرایطی، منابع آب زیرزمینی به کمک آمدند تا تابستان بدون بحران جدی سپری شود؛ اما حال فرونشست زمین در شهرهایی مثل تهران، اصفهان و مشهد زنگ خطری است که نشان داده است در خشکسالی های آینده امکان دارد دیگر نتوانیم مانند امسال از پس کمبود آب برآییم.

مدیریت مصرف؛ کلید کنترل بحران

مریدی در جواب سوالی در رابطه با نقش مدیریت مصرف باتوجه به عدم بارندگی در خیلی از مناطق از آغاز سال آبی جدید، مدیریت مصرف آب در تمام بخش ها را حیاتی خواند و خاطرنشان کرد: بااینکه در کلان شهری مانند تهران موضوع آب آشامیدنی مطرح است، اما بخش کشاورزی به مراتب حیاتی تر است.
وی در رادیو گفتگو، ضمن اشاره به هزینه های هنگفت تأمین، تصفیه و انتقال آب آشامیدنی به تهران، تصریح کرد: اگر تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد در مصرف صرفه جویی شود، حجمی معادل یک سد متوسط ذخیره خواهد شد. با درنظر گرفتن مصرف سالانه حدود یک میلیارد مترمکعبی تهران، کاهش ۲۰ درصدی به معنای صرفه جویی ۲۰۰ میلیون مترمکعبی است که رقم قابل توجه و قابل تحققی است.

کوتاهی در آموزش و مسئولیت دولت و مردم

این کارشناس محیط زیست در قسمت دیگری از سخنانش با تأیید احتیاج به تغییر در فرهنگ عمومی، مسئولیت اصلی را بر عهده دولت دانست و اظهار داشت: آموزش و ظرفیت سازی وظیفه دولت می باشد. وقتی در کتاب های درسی دبیرستان حتی دو کلمه در رابطه با بحران آب آموزش داده نمی گردد، چطور می توان توقع داشت نسل آینده به این مسئله حساس باشد؟
مریدی اضافه کرد: اگر فردی از کودکی بداند که هدر دادن حتی یک قطره آب اشتباه است، دیگر احتیاجی به اجبار و جریمه نیست. ما در امر آموزش اهمال کرده ایم؛ این کوتاهی تنها متوجه دولت نیست و خانواده ها نیز در این مورد مسئول هستند. اگر آموزش از مهدکودک تا رسانه ها جدی گرفته شود، جامعه خود به سراغ رفتار درست خواهد رفت.

راهکارهای کوتاه مدت و بلند مدت رویارویی با بحران

مدیر گروه مهندسی آب دانشگاه شهید بهشتی در پاسخ به این سؤال که با هشدارهای قرمز کمبود آب در تهران چه باید کرد، اظهار داشت: در کوتاه مدت تنها راه، صرفه جویی فردی است؛ کاهش مدت دوش گرفتن، بستن شیر آب هنگام شستشوی ظروف و استفاده از سردوشی ها و تجهیزات کاهنده مصرف ازجمله این اقدامات است.
وی راهکار میان مدت و بلند مدت را اصلاح طراحی لوازم خانگی و سیستم های صنعتی برای کاهش مصرف آب مطرح کرد و اضافه کرد: نمی توان همه بار را بر دوش مردم گذاشت. آموزش حداکثر ۲۰ تا ۳۰ درصد مسئله را حل می کند. باید ابزار و فناوری در اختیار مردم قرار گیرد تا رفتار درست را عملی کنند.
مریدی در انتها ضمن اشاره به تجربه موفق فرهنگ سازی در حوزه برق از راه توزیع لامپ های کم مصرف، پیشنهاد کرد: در حوزه آب نیز باید سردوشی ها و تجهیزات پرمصرف حذف و جایگزین های استاندارد آن به شکل گسترده ارائه شود.
خلاصه اینکه مریدی در جواب سوالی در ارتباط با نقش مدیریت مصرف با عنایت به عدم بارش در بسیاری از مناطق از شروع سال آبی جدید، مدیریت مصرف آب در تمام بخش ها را حیاتی خواند و تصریح کرد: بااینکه در کلان شهری مانند تهران موضوع آب شرب مطرح است، اما بخش کشاورزی بمراتب حیاتی تر است. با در نظر گرفتن مصرف سالانه حدود یک میلیارد مترمکعبی تهران، کاهش ۲۰ درصدی به مفهوم صرفه جویی ۲۰۰ میلیون مترمکعبی است که رقم قابل توجه و قابل تحققی است. باید ابزار و فناوری در اختیار مردم قرار گیرد تا رفتار درست را عملی کنند.

منبع: باغ من