بازخوانی میراث علمی ایرج توتونچیان در نظریه پول و اقتصاد اسلامی

به گزارش باغ من به نقل از مهر، ایرج توتونچیان، همچون معدود متخصصانی در تاریخ اقتصاد ایران بود که توانست مفاهیم پیچیده نظریه پول را با چارچوب های مالی اسلامی در چارچوب مدلهای علمی و اقتصادسنجی باز تعریف کند. او که تحصیلات خویش را در رشته اقتصاد از دانشگاه تگزاس آمریکا به انتها رسانده بود، با نگاهی دانشگاهی، کوشش کرد تا شکاف موجود میان نظریه های سرمایه داری و نیازمندیهای ساختاری اقتصاد اسلامی را از راه ابزارهای فنی و ریاضیاتی پر کند.
بنیان های فکری او بر پایه تفکیک میان «باور مذهبی» و «استدلال علمی» استوار بود. توتونچیان معتقد بود که اقتصاد اسلامی تنها زمانی کارآمد خواهد بود که بر پایه اصول نظریه تقاضا و تحلیل های دقیق پولی بنا شود. این رویکرد در آثار او، بخصوص کتاب «پول و بانکداری اسلامی و مقایسه آن با نظام سرمایه داری» که در سال ۱۳۷۹ انتشار یافت، به وضوح قابل مشاهده است؛ اثری که با شناسایی دقیق تفاوت های ساختاری میان نظام های مالی، به عنوان یکی از منابع اصلی در حوزه اقتصاد کشور شناخته شد.
در سطح بین المللی، جایگاه علمی او با انتشار اثر Islamic Money and Banking: Integrating Money in Capital Theory توسط انتشارات معتبر John Wiley & Sons تثبیت گردید. این کتاب که در سال ۲۰۱۱ موفق به دریافت جایزه جهانی شد، نشان دهنده توانایی وی در عرضه مفاهیم اقتصاد اسلامی به زبان تخصصی و استاندارد جهانی بود. او با تاکید بر تخصص خود در اقتصادسنجی، کوشش کرد تا نقش پول را در نظریه سرمایه بازخوانی کند و این رویکرد، سبب شد تا نام وی در محافل علمی بین المللی مطرح شود.
تجربه مدیریتی و اجرایی او هم با فعالیتهای آکادمیک گره خورده بود. حضور در جایگاه معاون اقتصادی و امور بین الملل وزارت اقتصاد در دهه ۶۰، تجربه ای بود که به پژوهش های وی عمق بخشید. وی علاوه بر تدریس در دانشگاه الزهرا (س)، همکاریهای علمی گوناگونی با نهادهای کلیدی نظیر بانک جهانی و بانک توسعه اسلامی داشت. این تعاملات، نشان دهنده اعتبار تحلیل های وی در سطح سیاستگذاری های کلان اقتصادی بود.
دستاورد اصلی دکتر توتونچیان، فراتر از انتشار کتاب، تربیت نسل هایی از متخصصان بود که با دیدگاهی فنی به مبحث اقتصاد اسلامی می نگریستند. او با تألیف آثاری چون «تئوری تقاضا و تحلیل اقتصادی انفاق» و «اقتصاد پول و بانکداری»، زیرساخت های نظری لازم را برای پژوهش های آتی فراهم نمود. او با ایستادگی بر اصول علمی و اجتناب از ساده انگاری های اقتصادی، همواره بر این باور بود که اجرای حقیقی اقتصاد اسلامی، مستلزم گذار از شعار بسمت مدلهای دقیق و قابل اجرا در بازارهای جهانی است.
ایرج توتونچیان با میراثی از آثار علمی و پژوهش های ساختاری، جایگاه خویش را به عنوان یکی از ستون های تئوریک اقتصاد در ایران تثبیت کرد. وی با نگاهی جامع به مسایل مالی و پیوند میان نظریه های مدرن و نیازمندیهای اقتصادی، مسیری را در اقتصاد اسلامی باز کرد که همچنان برای محققان حوزه پول و بانکداری، راهگشا و قابل مطالعه است.

منبع: باغ من