روایتی از یک دوگانه تکراری در آستانه سرما برق یا نفس مردم؟

خبرگزاری مهر، گروه استان ها: با آمدن پاییز و نزدیک شدن زمستان و آغاز روزهای سرد، باردیگر نگرانی از احتمال مازوت سوزی در نیروگاه ها بالا گرفته است؛ موضوعی که سال هاست افکار عمومی خصوصاً در استانهای صنعتی و پرجمعیتی مانند البرز، اصفهان و اراک را درگیر کرده است.
در حالی که وزیر نیرو از وجود «۱۴ نیروگاه مازوت سوز» در کشور سخن می گوید و تاکید دارد که همه این نیروگاه ها گازسوز هم هستند اما در مواقع اضطرار و سردی هوا وادار به استفاده از مازوت می شویم، سخنگوی دولت به صراحت اعلام نمود که رئیس سازمان حفاظت محیط زیست درباب تجمعات شهرستان اراک و اعتراض به آلودگی محیط گزارشی در جلسه هیات دولت عرضه کردند که سه نیروگاه در شازند اراک، اصفهان و البرز از سوخت مازوت استفاده می نمایند و به سبب نزدیکی به محیط زیست شهری با مشکل روبه رو شده ایم.
در این میان، وزارت نفت هم وعده داده است که برای کاهش تبعات زیست محیطی، مازوت کم سولفور (کم گوگرد) در اختیار نیروگاه ها قرار می دهد؛ وعده ای که برخی کارشناسان آنرا شدیداً زیر سوال می برند.
اما آن چه نگرانی مردم البرز را دوچندان کرده، موقعیت نیروگاه شهید منتظر قائم فردیس است؛ نیروگاهی که سال هاست شهروندان محلی آنرا یکی از عوامل تشدید آلودگی هوا می دانند و آمار رسمی هم تأیید می کند که شاخص آلودگی هوا در شهرستان فردیس غالباً بالاتر از سایر شهرستان ها و شهر های استان است. همین مساله سبب شده هر خبر در رابطه با سوخت نیروگاه، به سرعت در سطح استان حساسیت ایجاد نماید.
در چنین شرایطی، گزارشگر مهر به سراغ مدیرکل حفاظت محیط زیست استان البرز، کارشناسان برجسته محیط زیست، متخصصان حوزه انرژی و نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی رفت تا تصویر دقیق تر و شفاف تری از وضعیت نیروگاه، صحت ادعای «مازوت کم سولفور» و چشم انداز زمستان ۱۴۰۴ عرضه نماید.

نیروگاه منتظر قائم فردیس؛ ذخیره دارد، اما هنوز مازوت نمی سوزاند

پیگیری های گزارشگر مهر از قربانعلی محمدپور رودپشتی، مدیر اداره کل حفاظت محیط زیست استان البرز نشان داده است که تا زمان تهیه این گزارش، مازوت سوزی در نیروگاه شهید منتظر قائم آغاز نشده است.
او می گوید: نیروگاه هنوز فرایند مصرف مازوت را شروع نکرده و از مسیرهای دیگری انرژی خویش را تأمین می کند؛ البته نیروگاه ذخیره مناسبی از مازوت کم سولفور در اختیار دارد و ما سال هاست دغدغه کیفیت سوخت این نیروگاه را داشته ایم.

محمدپور تاکید می کند: آلودگی هوای این روزهای شهرستان فردیس بیشتر ناشی از وارونگی دما است و نمی توان آنرا به نیروگاه منتسب کرد.
مدیر اداره کل حفاظت محیط زیست استان البرز همینطور از پیگیری دولت برای جابه جایی یا اورهال نیروگاه خبر داد؛ اقدامی که بگفته او به سبب نزدیک بودن نیروگاه به محیط مسکونی، در دستور کار قرارگرفته است.
اما در کنار این توضیحات رسمی، حقیقت میدانی چیز دیگری می گوید: شاخص آلودگی هوا در فردیس در بیشتر روزها بالاتر از سایر شهرستان های استان و شهر های مجاور است و کاربران رسانه های اجتماعی و شهروندان محلی، منشأ این تفاوت را صرفا در نیروگاه می دانند.

کهرم: اصلاً چیزی به نام مازوت کم سولفور نداریم

در برابر ادعاهای رسمی، اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست و مشاور اسبق سازمان حفاظت محیط زیست کشور حرف های کاملا متفاوتی دارد.

کهرم در گفت و گو با گزارشگر مهر ابتدا به تاریخچه صادرات مازوت ایران اشاره می کند و می گوید: سال ها مازوت ایران به امارات و کشورهای خلیج فارس برای سوخت در صنعت کشتی فروخته می شد؛ اما از وقتی استانداردهای جهانی سخت گیرانه شد، مازوت ایران با گوگرد ۷ برابر استاندارد جهانی دیگر خریدار نداشت.
او ادامه می دهد: این مازوت حاصل از فرآیندهای پتروشیمی را وقتی نه می شود صادرش کرد، نه می شود در دریا رها کرد و نه می شود در خاک دفنش کرد، ناچاریم آنرا در نیروگاه های داخلی بسوزانیم.
مشاور اسبق سازمان حفاظت محیط زیست با رد ادعای «مازوت کم سولفور»، اظهار داشت: ما اصلاً چنین چیزی جهت استفاده در نیروگاه ها نداریم. اگر داشتیم آنرا صادر می کردیم؛ کاهش سولفور فرآیندی گران و پیچیده است و ایران هنوز در مقیاس صنعتی توان انجام آنرا ندارد که در اختیار نیروگاه ها قرار دهد.
کهرم اضافه کرد: مازوت یک ماده صد درصد سرطان زا است که عامل بیماریهای ریوی، مشکلات مغزی و صدمه های شدید جسمی است اما بین دوگانه برق یا محیط زیست، همیشه انرژی انتخاب شده است.

نیکفر: مازوت کم سولفور وجود دارد اما

…

در نقطه مقابل، امیرمیثم نیکفر، استاد دانشگاه و کارشناس اقتصاد انرژی و حوزه نفت و پتروشیمی می گوید: مازوت کم سولفور (VLSFO) وجود دارد و هم در ایران قابل تولید است و هم از کشورهای شمالی قابل خریداری می باشد.
اما وی فورا نکته مهمی را مطرح می کند: این سوخت در بازار بین المللی بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ دلار در هر تن قیمت دارد، اما به نیروگاه ها در ایران زیر ۱۰ دلار تحویل می شود که این یعنی حدودا یک صدم قیمت واقعی آنست.
نیکفر تاکید می کند: ازنظر فنی و اقتصادی تحویل مازوت کم سولفور (VLSFO) به نیروگاه، اشتباه است چونکه این سوخت اصولاً برای کشتی هاست اما دولت مجبور است برای تأمین برق جامعه از این سیاست استفاده نماید.

این کارشناس اقتصاد انرژی و نفت در ادامه عنوان می کند: بازار جهانی بانکرینگ حدود ۱۷۰ میلیارد دلار گردش مالی دارد و ۵۰ درصد آن در خلیج فارس است اما به سبب همین سیاست، ایران حدودا سهم صفر دارد.
به گفته نیکفر وقتی سوخت باارزش مازوت کم سولفور (VLSFO) را حدودا مجانی به نیروگاه بدهیم، دیگر نمی توانیم در بازار جهانی بانکرینگ نقش داشته باشیم.
این استاد دانشگاه در جواب پرسش آیا استفاده از مازوت در نیروگاه ها باید ادامه یابد، اظهار نمود: بدیهی است که مازوت سوزی حتی از نوع کم سولفور آن در نیروگاه ها اشتباه است؛ اما در شرایط اضطراری کشور گریزی نیست.
او در رابطه با چاره هم می گوید: وقتی نیروگاه سوخت را حدودا مجانی می گیرد، انگیزه ای برای سرمایه گذاری در انرژی تجدید پذیر ندارد در حالیکه فقط هزینه سوخت یک نیروگاه ۷۰۰ مگاواتی در دو سال، برای ساخت یک مزرعه بادی ۵۰۰ مگاواتی کافی است.

نماینده مردم کرج و فردیس چه می گوید؟

در ادامه این پرونده، با علی شیرین زاد، نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد گفت و گو کردیم که او در جواب سوال در رابطه با «وجود یا عدم وجود مازوت کم سولفور» اظهار داشت: من وارد به جزییات تخصصی نیستم، اما آن چه می دانم این است که نوعی مازوت با حرارت و بازدهی بهتر وجود دارد که در نیروگاه ها استفاده می شود.
وی در قسمت دیگری به دوراهی انرژی–محیط زیست اشاره نمود و اظهار داشت: اگر در دهه ۹۰ سرمایه گذاری جدی روی فناوری های نو انرژی انجام می شد، امروز این مشکلات را نداشتیم بنابراین قسمتی از مشکل از سو مدیریت گذشته و بخش مهم تر از تحریم هاست که اجازه استفاده کامل از فناوری هسته ای و انرژی های نو را نمی دهد.
این نماینده مجلس اظهار داشت: الآن دولت در عرصه انرژی خورشیدی کارهایی کرده، اما کافی نیست و اگر ۱۰ سال پیش جدی گرفته شده بود، امروز ۷۰ تا ۸۰ درصد مشکل حل بود.

آلودگی هوای البرز؛ فقط مازوت نیست

نماینده مردم کرج، فردیس و اشتهارد تاکید کرد: آلودگی هوای البرز فقط ناشی از نیروگاه نیست؛ خودرو های فرسوده، تولیدات غیراستاندارد خودروسازها، مصرف بالای سوخت و نبود خودرو های هیبریدی و الکتریکی نقش اصلی را دارند.
به گفته شیرین زاد اورهال یا جابه جایی نیروگاه شهید منتظر قائم درحال پیگیری است و با وزارت نیرو و وزارت نفت مذاکراتی صورت گرفته و حدود ۸۰ درصد موافقت ها اخذشده است.
او همینطور به مشکلات دیگر نیروگاه مانند مصرف زیاد منابع آب زیرزمینی اشاره نمود و اظهار داشت: غیر از بحث آلودگی های زیست محیطی چندین حلقه چاه در نیروگاه وجود دارد که فشار زیادی به منابع زیرزمینی وارد می نماید.

پروژه «بندر خشک» و اثر آن بر آلودگی هوا

شیرین زاد در ادامه اظهار داشت: طرح بندر خشک که در استان پیگیری می نماییم می تواند ترافیک، مصرف بنزین و آلودگی را کم کند و منافع اقتصادی فراوانی دارد که جلسات کارگروه تخصصی تشکیل شده و امیدواریم طی دو تا سه سال آینده قسمتهایی از آن عملیاتی شود.

اما واقعیتِ ملموس مردم البرز چیست؟

شاخص آلودگی هوای شهرستان فردیس همواره بالاتر از متوسط شهرستان های استان است.
حساسیت اجتماعی شدید نسبت به نیروگاه وجود دارد.
هر زمستان نگرانی از «تکرار سناریوی مازوت سوزی» بازمی گردد.
دولت هنوز چاره طولانی مدت و قطعی عرضه نکرده است.
در این شرایط که روایت متفاوتی از وضعیت سوخت نیروگاه ها عرضه می شود، انتظار افکار عمومی از این است که مسئولان بصورت دقیق، رسمی و بدون ابهام توضیح دهند که وضعیت سال جاری چطور مدیریت خواهد شد. خبرگزاری مهر هم در این پرونده تا زمان اعلام پاسخ های روشن و مستند، پیگیری رسانه ای خویش را ادامه خواهد داد.
با این حال حقیقت نهائی این است تا آن زمان که ساختار انرژی کشور اصلاح نشود و وابستگی نیروگاه ها به سوخت های آلاینده همچون مازوت چه از نوع کم سولفور یا پر سولفور (معمولی) آن کاهش پیدا نکند، توسعه انرژی های تجدید پذیر جدی گرفته نشود و طرح جابه جایی یا اورهال تجهیزات فرسوده نیروگاه شهید منتظر قائم به نتیجه نرسد، استان البرز هر زمستان باردیگر در مقابل همان پرسش قدیمی قرار می گیرد: برق یا نفس مردم؟ پرسشی که متاسفانه پاسخ آن تا امروز نه قطعی بوده و نه پایدار.

منبع: mygarden.ir